DALI Nedir?
DALI (Digital Addressable Lighting Interface), dijital aydınlatma kontrolü için uluslararası bir standarttır (IEC 62386). KNX bina otomasyonunun tamamı için tasarlanmış genel amaçlı bir bus sistemidir. DALI ise yalnızca aydınlatma için geliştirilmiştir: her armatür tek tek adreslenebilir, dimlenebilir ve durumunu kontrolöre geri bildirebilir.
Günümüzde pek çok LED aydınlatma tesisatı DALI kullanır.
DALI nasıl çalışır?
Lambalar ve giriş cihazları
Bir DALI bus hattında iki tür cihaz bulunur:
- Lambalar (control gear): lambalarını açıp kapatan veya dimleyen cihazlar, örneğin LED sürücüleri, dimmerler ve röleler.
- Giriş cihazları (control devices): bastığın ya da bir şeyi algılayan cihazlar, örneğin butonlar, hareket sensörleri ve ışık sensörleri (lux).
Her grubun kendi 64 adresi vardır. Yani bir DALI bus hattında en fazla 64 lamba ve buna ek olarak en fazla 64 giriş cihazı bulunabilir.
Bir giriş cihazı birden fazla buton veya sensör içerebilir, ama yine de yalnızca tek bir adres kullanır. Örneğin Atios DALI-2 Button Coupler dört butona sahiptir ve tek bir adres kullanır.
DALI bus hattı, iki telli, düşük gerilimli bir kablodur (genellikle 16 V DC). Bu hattı bir DALI Master (uygulama kontrolörü), en fazla 64 çalıştırma cihazı ve en fazla 64 kumanda cihazı paylaşır.
Bus üzerindeki her cihazın bir kısa adresi (0-63) vardır. Master komutlarını tek tek adreslere, gruplara (en fazla 16) ya da yayın (broadcast) olarak tüm cihazlara gönderir. Cihazlar da geri bildirim gönderebilir: bir lamba o anki parlaklığını master'a bildirir, bir varlık sensörü ise varlık telgrafları gönderir.
Kablolamada kutup yönü önemli değildir ve belirli bir topoloji gerekmez. DALI hattını hat, yıldız veya ağaç şeklinde döşeyebilirsin.
DALI sürümleri
Bugün iki sürüm yaygındır:
- DALI (ilk sürüm / DALI-1): tek master. Bir kontrolör komut gönderir, cihazlar yanıt verir.
- DALI-2: çoklu master. Birden fazla kontrolör aynı bus hattını paylaşabilir. Sensörler ve butonlar tam teşekküllü cihazlar olarak ele alınır. Farklı üreticilerin ürünlerinin birlikte çalışması resmi olarak sertifikalandırılır.
Atios SmartCore bir DALI-2 çoklu master kontrolörüdür. Bus hattını başka DALI-2 kontrolörleriyle paylaşabilir. Atios KNX Bridge ise kendi DALI hattında master olarak çalışır.
Cihaz tipleri (DT)
DALI'nin "Device Type" uzantıları, temel açma/kapama ve dimleme işlevlerine yeni özellikler ekler. İki Atios cihazı da DALI aydınlatma sistemlerinde ayarlanabilir beyaz (tunable white) ve RGB/RGBW renk kontrolü sağlayan DT8'i destekler.
Tipik bir DALI sistemi
- DALI güç kaynağı: bus hattı için 16 V DC sağlar. Ayrı bir güç kaynağı olabilir ya da kontrolöre entegre olabilir (iki Atios ürününde de 250 mA'lik dahili bir DALI güç kaynağı vardır).
- DALI-2 Master (uygulama kontrolörü): komut gönderir, durum okur. Bu görevi Atios KNX Bridge veya SmartCore üstlenir.
- DALI sürücüleri / armatürler: her birinin bus üzerinde benzersiz bir adresi vardır.
- DALI sensörleri ve butonları (DALI-2): isteğe bağlıdır. Varlık algılama, gün ışığına bağlı aydınlatma kontrolü (daylight harvesting) veya doğrudan duvardan kumanda için kullanılır.
Tek bir DALI hattında çalıştırma cihazları için 64 adres ve kumanda cihazları için 64 adres daha bulunur. Daha büyük tesisatlarda birden fazla DALI hattı kullanılır.
DALI'nin güçlü olduğu alanlar
- Yumuşak ve titreşimsiz dimlemenin önemli olduğu LED aydınlatma tesisatları
- Oteller, ofisler, restoranlar ve mağazalar gibi mimari ve ticari projeler
- Renk sıcaklığı kontrolü gerektiren ayarlanabilir beyaz / sirkadiyen aydınlatma sahneleri
- Her lamba için ayrı bir anahtarlamalı devre çekmeden armatürlerin tek tek adreslenmesi istenen projeler
Atios DALI'yi nasıl kullanır?
Atios SmartCore, kendi DALI hattında DALI-2 Master olarak çalışır. Armatürleri web tabanlı DALI Configurator'da adresler ve gruplarsın, ardından Accessory Manager ile Matter'a aktarırsın.
Atios KNX Bridge dahili bir KNX-DALI Gateway içerir. Aynı DALI tarama ve gruplama adımlarını uygularsın, ardından ETS'de KNX grup adreslerini atarsın. Böylece KNX anahtarları DALI lambalarını doğrudan kontrol eder.
İki cihaz da dahili DALI hattında en fazla 64 çalıştırma cihazını ve 16 DALI grubunu destekler. SmartCore ayrıca sensörler ve buton coupler'ları gibi en fazla 64 kumanda cihazını destekler.